

Қаржылық сауатты адам ақшаны инвестицияларға салу туралы ойлайды. Кейбір адамдар ақшаны жылжымайтын мүлікке немесе депозиттерге салады, ал басқалары тәуекел деңгейі жоғары, бірақ кірістілігі де жоғары құралдарды таңдайды. Бұл мақалада біз бағалы қағаздардың түрлері мен олардан пайда көру жолдары туралы айтамыз.

Кез келген адам кенеттен жұмыстан шығуы, аурып қалуы мүмкін немесе кір жуғыш машина немесе жаңа телефон сынуы мүмкін. Бұл жағдайларда қосымша шығындар пайда болады. Бұндай күтпеген жағдайларда қаржылық қор көмектеседі.

Қарапайым (мерзімді) сақтандырудың шарттары. Сақтанушы сақтандыру полисін сатып алады және жарналарды төлейді. Сақтандыру жағдайы басталған кезде, мысалы, егер ол жарақат алса немесе қайтыс болса, сақтандыру компаниясы сақтанушының өзіне немесе оның мұрагерлеріне белгілі бір соманы төлейді. Егер полис мерзімі аяқталғанға дейін сақтандыру жағдайлары орын алмаса, сақтандыру компаниясы ештеңе төлемейді. Жинақталған сақтандыру классикалық сақтандыру мен банктік депозиттің артықшылықтарын біріктіреді — бұл қорғаныс және ақша жинау мүмкіндігі. Ал бұл жағдайда сақтанушы төлемді не болса да алады. Біз жинақтаушы сақтандырудың анықтамасы, оның артықшылықтары мен кемшіліктері, өтемақы түрлері мен полисті қалай ресімдеуге болатыны туралы айттық.

Сальдо — кіріс пен шығыс арасындағы айырма, белгілі бір кезеңдегі ақша қалдығы. Мысалы, Омар мамыр айына бюджетті жоспарлап отыр. Бір бағанда ол өзінің барлық кірістерін жазып, 500 мың ₸ шықты. Екінші бағанда ол коммуналдық төлемдер, азық-түлік шығындарын, ипотека бойынша төлемді және басқа қарыздарды жазды — сонда 350 мың ₸ болды. Сонда сальдо: 500 мың ₸ — 350 мың ₸ = 150 мың ₸. Омарда қалған шығындарға мамыр айында осындай сома қалады. Термин бухгалтериядан келді, бірақ қазір ол барлық жерде қолданылады. Мысалы, заңды және жеке тұлғалардың жеке шоттарында сальдо бар. Құжатта есептелген және төленген салықтар, бюджетке төленетін төлемдер, әлеуметтік төлемдер, өсімпұлдар мен айыппұлдар сомалары көрсетілген. Егер оң сальдо болса — сіз артық төледіңіз, ал теріс болса — сізде қарыз бар. Сальдо нөлдік деңгейде болса, бәрі дұрыс төленді деген сөз. Сальдо мысалдары өте көп: ол электр қуаты үшін келетін түбіртектерде де көрсетіледі. Сальдоны өз бюджетін жоспарлайтын отбасылар да, компаниялар да, тіпті мемлекеттер де қолданады.

Кейбір жағдайларда, мысалы, ноутбук немесе кір жуғыш машина сынып қалса, ақша шұғыл түрде қажет болады. Егер оны бірден сатып алуға мүмкіндік болмаса, қарыз алуға тура келеді. Бұл мақалада біз кредит пен бөліп төлеудің айырмашылықтары туралы айтамыз.

Көптеген отбасыларда ата-аналар балаларға өз қажеттіліктеріне ақша береді. Бұл күнделікті қажеттіліктерге арналған "қалта ақша" деп аталады. Не үшін және қалай балаға ақша беру керектігі жайлы айтайық.

Бала дүниеге келген кезде отбасының бюджеті үлкен сынаққа ұшырауы мүмкін. Шығындар өседі де, ақша жинау қиындап кетеді. Бұл мақалада біз артық шектеусіз ақша үнемдеуге арналған қаржылық лайфхактарды қарастырамыз. Шығындарды қосымшада талдау, кэшбэк арқылы азық-түлікке жұмсалатын ақшаны үнемдеу, балаларға арналған заттарды тиімді түрде сатып алу және олардың болашағына депозитті автоматты түрде толықтыру тәсілдерін көрсетеміз.

Алғашқы жалақы жиі қаржылық қателіктерге әкеледі. Бұл мақалада жас мамандар жібере алатын қателіктерді талдаймыз: бюджетті жүргізбеу, «қаржылық қауіпсіздік қорын» құрмаудан бастап «ақшаны кейін жинаймын» деген қауіпті ойларға дейін барлық ақпаратпен бөлісеміз. Сонымен қатар «алдымен өзіңе төлеу» ережесі және сенімді депозиттер арқылы болашақ капиталға қалай берік іргетас құруға болатынын түсіндіреміз.

Жалақы бітті, ал ақша қайда кеткенін түсінбейсіз бе? Бұл мақалада біз шығындарыңызды автоматты түрде талдайтын жеке қаржылық көмекшілердің қалай жұмыс істейтінін талдаймыз. Сіз үшін ең ыңғайлы сервистерді қалай таңдау керек екендігін және олар сізге ақша жинауда қалай көмектесетінін біле аласыз (спойлер: ол автоматтандырылған, қауіпсіз және сіздің банктік қосымшаңызда болуы тиіс)

Өз ісін бастауға қажетті бастапқы капиталдың болмауы — бизнес ашудағы ең үлкен қиындықтардың бірі. Қазақстанда бұл мәселені шешуге мемлекеттік қолдау бағдарламалары көмектесе алады. Бұл материалда гранттың кредиттен айырмашылығы неде екенін, қандай өзекті бағдарламалар жаңа кәсіпкерлерге және әлеуметтік осал санаттарға қолжетімді екенін қарастырамыз. Сонымен бірге міндетті оқыту кезеңінен бастап бизнес-жоспар дайындау, өтінім беру және жобаны комиссия алдында қорғауға дейінгі толық қадамдық нұсқаулық ұсынамыз.